Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Welk beleid ondersteunt deze ambities?

Er zijn verschillende beleidsmaatregelen die een circulaire economie stimuleren, zowel op Nederlands als op Europees niveau. Op Nederlands niveau zijn het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) en het Versnellingshuis Nederland Circulair leidend; Op Europees niveau zijn er verschillende beleidspakketten. Hieronder een niet-uitputtend overzicht van het beleid.

Nationaal niveau

Om over te schakelen naar een circulaire economie, nemen de Rijksoverheid en andere overheden diverse maatregelen. Zo heeft de Rijksoverheid het Versnellingshuis Nederland Circulair opgericht, verschillende Green Deals afgesloten, en de programma’s Van Afval Naar Grondstof (VANG) en het Ruimte in Regels voor Groene Groei gelanceerd. Een uitgebreid overzicht van het beleid van de Rijksoverheid uit 2018 wordt gegeven in de Kabinetsreactie op de transitieagenda’s circulaire economie (Van Veldhoven, 2018).

Versnellingshuis Nederland Circulair

In 2019 heeft de Rijksoverheid met verschillende partners het Versnellingshuis Nederland Circulair opgericht om ondernemers bij te staan bij het opschalen van circulaire businessmodellen. Ondernemers kunnen vragen stellen over kennis, financiering en wet- en regelgeving. Ook helpt het Versnellingshuis CE door ondernemers toegang te geven tot een uitgebreid netwerk van samenwerkingspartners. Onderdeel van het Versnellingshuis CE is de online community CirculairOndernemen.nl, waar vraag en aanbod van organisaties in de circulaire economie bijeenkomen (Het Groene Brein, 2019; VNO-NCW, 2019).

Meer info op de website van het Versnellingshuis Nederland Circulair.

Green Deals

Green Deals zijn afspraken tussen de Rijksoverheid, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden om vernieuwende, duurzame initiatieven uit de samenleving de ruimte geven. Door heldere onderlinge afspraken kunnen deelnemers werken aan concrete resultaten, waarbij iedere betrokken partij zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Sinds de start in 2011 zijn meer dan 200 Green Deals afgesloten, waarvan vele betrekking hebben op de circulaire economie, zoals bijvoorbeeld:

  • Nederland Hotspot voor Circulaire Economie: deze Green Deal heeft tot doel om de transitie naar een circulaire economie te versnellen, door opschaalbare circulaire projecten uit te voeren;
  • Circulair Inkopen 2.0: in vervolg op de Green Deal Circulair Inkopen uit 2014, richt deze Green Deal zich op opschaling van pilotprojecten om een stevige vraag creëren naar circulaire diensten en producten.
  • Circulaire Gebouwen: deze Green Deal richt zich op een minimaal gebruik en hergebruik van grondstoffen en producten bij het ontwerp en de exploitatie van bedrijfsgebouwen;
  • Cirkelstad: deze Green Deal heeft als doel de transitie naar een circulaire en inclusieve economie met betrekking tot materiaalkringlopen in de bouwsector te ondersteunen door in minimaal vijf andere steden dan Rotterdam een vergelijkbare aanpak te realiseren;

Van Afval Naar Grondstof (VANG)

In Nederland geeft het document “Van Afval Naar Grondstof” beleidsdoelstellingen om een circulaire economie te bereiken. In het VANG programma worden een aantal ambities genoemd die een circulaire economie dichterbij zullen brengen door anders om te gaan met afval:

  1. Belemmeringen wegnemen: de ambitie is om belemmeringen die ondernemers ervaren bij het circulair maken van hun productieprocessen en het hergebruiken van reststromen waar mogelijk weg te nemen;
  2. Minder materiaal verlaat de economie: de ambitie is de hoeveelheid materiaal die de economie verlaat zichtbaar te verminderen. In 2012 werd er nog 9,2 Mton materiaal uit Nederland aangeboden bij afvalverbrandingsinstallaties en stortplaatsen. Streven is deze hoeveelheid in tien jaar tijd te halveren;
  3. Beter scheiden huishoudelijk afval en vergelijkbare stromen: voor het scheiden van huishoudelijk afval heeft dit kabinet de ambitie om te komen tot 75% afvalscheiding in 2020. Deze ambitie is geconcretiseerd tot 100 kg restafval per inwoner per jaar;
  4. Nederland Hotspot circulaire economie: de ambitie van het kabinet is om Nederland in 2020 een hotspot van de circulaire economie te laten zijn. Deze ambitie is meer kwalitatief van karakter en is vooral bedoeld als wenkend perspectief (VANG, 2016).

Plastic Pact NL

Één van de prioriteiten van het eerder genoemde Grondstoffenakkoord en het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie is uitvoering van het Plastic Pact. Met het Plastic Pact NL hebben tientallen bedrijven in de sector en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat afgesproken om de milieudruk van plastics te verminderen en de circulariteit te bevorderen. Partijen beogen met het Plastic Pact NL – aanvullend op bestaande regelgeving en anticiperend op de implementatie van EU-regelgeving – versneld maatregelen te nemen om de plastic kringloop te sluiten.

In het Plastic Pact NL (2019) worden de concrete afspraken en ondertekenaars opgesomd. 

Ruimte in Regels

Het programma Ruimte in Regels is een initiatief van het Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en stimuleert innovatieve investeringen van bedrijven door het wegnemen van belemmeringen in wet- en regelgeving. Hierbij is de ondernemer het uitgangspunt. Er wordt gekeken welke belemmeringen in wet- en regelgeving ondernemers bij een voorgenomen investering ervaren. Hier wordt vervolgens een oplossing voor bedacht en uitgevoerd.

Op de website van het programma valt te lezen aan welke belemmeringen er gewerkt wordt, welke op de ‘voorraadlijst’ staan en welke belemmeringen weggenomen zijn (Rijksoverheid, 2019).

Europees niveau

In 2015 heeft de Europese Commissie een ambitieus nieuw actieplan voor de circulaire economie goedgekeurd om de overgang van Europa naar een circulaire economie te stimuleren. In 2019 stelde Europese Commissie dat de 54 acties van het actieplan inmiddels zijn uitgevoerd of momenteel worden uitgevoerd (European Commission, 2019). Belangrijke beleidsmaatregelen zijn:

  • Het Circulaire Economie Pakket, wat een communicatiestrategie en een voorstel om onderdelen van zes EU-afvalrichtlijnen te wijzigen bevat;
  • De Strategie voor Plastic in een Circulaire Economie om de manier te veranderen waarop kunststoffen en kunststofproducten worden ontworpen, geproduceerd, gebruikt en gerecycled te veranderen. Het schrijft ook voor dat tegen 2030 alle kunststofverpakkingen recyclebaar moeten zijn.
  • Een Monitoringskader om de voortgang naar een circulaire economie op Europees en Nationaal niveau te meten.
  • Het Platform Circulaire Economie Financieringsondersteuning om de toegang tot financiering voor circulaire initiatieven te bevorderen.
  • Het Zero-Waste-programma van de Europese Unie.
  • Het Eco Design Working Plan, waarin eisen over energiegebruik worden vastgelegd voor specifieke productgroepen.