Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Wat is het verschil tussen een circulaire en een lineaire economie?

Een circulaire economie is fundamenteel anders dan een lineaire economie. Simpel gezegd: in een lineaire economie delven we grondstoffen, we verwerken de grondstoffen tot een product en na gebruik gooien we het product weg. In een circulaire economie sluiten we de kringlopen van al deze grondstoffen. Het sluiten van die kringlopen vereist veel meer dan alleen recyclen. Het verandert de manier waarop we waarde creëren en waarde behouden, hoe we de productie verduurzamen en welke businessmodellen we daarvoor gebruiken. Hieronder lichten we deze aspecten verder toe.

Van nieuwe grondstoffen naar waardebehoud

Het circulaire systeem en het lineaire systeem verschillen van elkaar door de manier waarop ze waarde creëren en/of behouden. Een lineaire economie volgt traditioneel het “take-make-dispose” stappenplan. In die stappen verzamelen we grondstoffen, vormen we ze om tot producten die we gebruiken en vervolgens danken we de producten af als afval. In een lineaire economie creëren we maximale waarde door zoveel mogelijk producten te produceren en te verkopen

Figuur 1: het verschil tussen lineair en circulair gebruik van grondstoffen (PBL, 2019a).

Wat is er anders in een circulaire economie? In een circulaire economie zetten we circulaire activiteiten in om zo min mogelijk materialen te storten of verbranden.

Reduce, Reuse en Recycle

Deze circulaire activiteiten kun je op hoofdlijnen samenvatten als Reduce, Reuse en Recycle: we minimaliseren grondstofgebruik (reduce), we maximaliseren hergebruik van producten en onderdelen (reuse) en als laatste hergebruiken we grondstoffen zo hoogwaardig mogelijk (recycle). Dit kunnen we doen door dezelfde hoeveelheid goederen met meer mensen te gebruiken, zoals bij deelauto’s. Ook kunnen we producten omzetten in diensten, zoals bijvoorbeeld Spotify luisterlicenties verkoopt, in plaats van CD’s. We creëren in een circulaire economie waarde door te focussen op waardebehoud

De “Value Hill” geeft dit verschil goed weer:

Figuur 1: De Value Hill (Achterberg, Hinfelaar en Bocken, 2016)

Aan de linkerkant van figuur 1: in een lineaire economie voegen allerlei bedrijven waarde toe om een eindproduct naar een gebruiker te brengen, waarbij de gebruiker vervolgens het eindproduct volledig opgebruikt of weggooit. De waarde van het eindproduct neemt dan af tot nul.

Aan de rechterkant van figuur 1: In een circulaire economie organiseren we activiteiten om ervoor te zorgen dat producten en materialen zo lang mogelijk en zo hoog mogelijk op de Value Hill blijven, door bijvoorbeeld materialen of producten te hergebruiken, op te knappen of demonteren zodat retailers en fabrikanten een vorm van waarde blijven houden aan producten die zij eerder gemaakt hebben. De waarde na eenmalig gebruik blijft dus bestaan.

Andere businessmodellen

In een lineair model gaan we niet slim om met de waarde van grondstoffen, omdat ze per toepassing steeds minder waard worden. In een circulaire economie ligt de focus juist op het waardebehoud. Dat betekent dat we in een circulaire economie andere businessmodellen moeten gebruiken, waarbij de nadruk meer ligt op diensten in plaats van producten. Een voorbeeld van een model dat de transitie naar de circulaire economie makkelijker maakt, is een product-dienstcombinatie (Product-As-A-Service). Dit businessmodel integreert een product met een dienst (Michelini, Moraes & Cunha et al., 2017). Een wijdverspreid voorbeeld van een product-dienstcombinatie is het printersysteem van Xerox, waarbij bedrijven gratis een printer geplaatst krijgen en betalen per kopietje. Dit systeem past goed binnen de circulaire economie, omdat Xerox als producent er belang bij heeft dat de printer lang meegaat, door deze te kunnen repareren en up te daten. Deze product-dienstcombinatie staat haaks op een lineair verkoopsysteem, waarbij een producent er juist profijt van zou hebben als een product sneller kapot gaat, omdat er dan weer een vraag ontstaat naar een nieuw product.

Het verschil tussen een lineaire en een circulaire economie

  Lineair Circulair
Stappenplan Take-make-dispose Reduce-reuse-recycle
Focus Eco-efficiëntie Eco-effectiviteit
Systeemgrenzen   Korte termijn, van inkoop tot verkoop Lange termijn, meerdere levenscycli
Hergebruik Downcycling Upcycling, hoge kwaliteit van recycling, cascaderend hergebruik
Businessmodel Focus op producten Focus op diensten

 

Meer lezen?