Engels

Mijn Leefomgeving

Hoe regel ik geld voor mijn initiatief?

Voor niets gaat de zon op. Ook jouw initiatief heeft waarde. Dat wordt steeds meer erkend door gemeenten en andere overheden. Maar het is soms lastig om die waarde exact te bepalen. Er zijn veel factoren die mede de waarde bepalen, die nog niet altijd gezien worden door de overheid. Maar met die waarde kun je wel je initiatief van de grond krijgen.

Steeds vaker bouwen bewonersinitiatieven serieuze, zakelijke organisaties op. Ze werken samen met bedrijven of werken als sociale onderneming. Je kunt op veel verschillende manieren financiering regelen voor je initiatief. De maatschappelijke waarde die je levert kan worden uitbetaald.

Tips uit van Xanten, Movisie, 2015

Bijna elk bewonersinitiatief heeft financiering nodig om dromen te realiseren. Sommige initiatieven vragen geen of weinig geld, maar andere hebben vooraf al investeringen nodig of hebben doorlopende kosten. Als een initiatief maatschappelijke waarde biedt, kun je financiering aanvragen bij de gemeente. De gedachte achter de nieuwe omgevingswet is dat participatie veel meer gewaardeerd kan worden en gemeentes veel meer open staan voor het steunen van bewonersinitiatieven.

Ook kan de overheid door financiering helpen om innovatieve ideeën verder te brengen wanneer dat bij creatieve koplopers stokt. Door hen te helpen verlaagt de overheid private financieringsriciso’s en kunnen koplopers hun idee verspreiden, verbreden en vermarkten   (Krozer, cstm/tu Twente, 2011). (Hayer, PBL, 2011).

Link met Omgevingswet

Met de nieuwe omgevingswet worden bewonersinitiatieven steeds belangrijker. De overheid maakt een terugtrekkende beweging, enerzijds omdat gemeentebegrotingen onder druk staan, maar ook omdat bewoners vaak beter en goedkoper maatschappelijke doelen kunnen bereiken.

Wat zijn andere vormen van financiering, buiten de overheid?

Naast subsidies van de gemeente ben je soms aangewezen op andere financieringsbronnen.

Enkele mogelijkheden om aan geld te komen zijn:

  • Crowdfunding
  • Fondsen
  • Sponsoring

Wat zijn mogelijkheden voor subsidies van gemeente, provincie of waterschap?

Hoe regel ik mijn financiën?

Als een initiatief groeit zal een eenmalige subsidie of een gift uit het lokale wijkbudget niet meer volstaan. De hoeveelheid geld die nodig is, hangt af van het doel en de fase waarin een ontwikkelend burgerinitiatief verkeert. (van Xanten, Movisie, 2015). Movisie, kennisinstituut voor sociale vraagstukken, geeft tips om goed met je geld om te gaan:

  • Wees voorzichtig met het zelf voorfinancieren van activiteiten; ze verdienen zich niet altijd terug.
  • Ga na wat mogelijk is met gesloten beurzen: denk aan in kind bijdragen en ruil van diensten en expertise.
  • Laat waar mogelijk andere partijen helpen bij financiering, zoals een corporatie die exploitatie en beheer van vastgoed voor zijn rekening neemt; of fondsen en gemeenten.
  • Begroot realistisch bij subsidie- of kredietaanvragen, vermijd vage posten als ‘onvoorzien’.

Je kunt je financiering ook gezond houden door een mix van financieringswijzen te kiezen (De schijf van vijf voor financiering van burgerinitiatieven, 2014)). Een bewonersinitiatief kan bijvoorbeeld in projecten worden opgesplitst die apart worden gefinancierd. Niet alle geld is even wenselijk als basis voor een burgerinitiatief. Zo moeten bewonersinitiatieven zorgvuldig omgaan met het aanvragen van subsidies, omdat de wensen van de subsidieverstrekker sturend kunnen worden. Het aangaan van leningen kost geld. En horeca als bron van inkomsten is vaak erg onzeker en geeft dus geen solide financiële basis.
Andere tips om de financiering goed te organiseren zijn:

  • Voorkom de schijn van belangenverstrengeling en zet geen geld op privé-rekeningen
  • Zorg voor goed toezicht met een goede bestuurs- en toezichtsstructuur
  • Een inzichtelijke boekhouding is een must als je met geld van derden gaat werken
  • Laat je vooraf goed juridisch en financieel adviseren
  • Houd rekening met verlies aan zeggenschap over het initiatief bij externe financiers
  • Zorg dat je eigen inkomen wordt meegefinancierd; initiatiefnemers moeten ook leven
  • Hou rendementsdenken weg uit de financiering; als dit de wens is van de financier, kunnen ze beter ergens anders terecht.

Uit onderzoek blijkt dat bewonersinitiatieven in stedelijke natuur succesvoller zijn als ze een goed budget beschikbaar hebben, investeringen regelen via constructies met meerdere stichtingen of BV’s en – voor grotere initiatieven – een groen verdienmodel hebben of onderdeel zijn van een bedrijf dat er middelen voor apart heeft gezet (Aalbers et al, WUR, 2018).

Vaak steunen gemeentes en fondsen bewonersinitiatieven het liefst eenmalig. Initiatieven hebben echter de ruimte nodig om met de inhoud bezig te zijn en het vol te houden, in plaats van alsmaar te vragen iets nieuws, innovatiefs en impactvols te verzinnen om een aanvraag te mogen doen. Het schept rust om te proberen een langdurige relatie aan te gaan met fondsen en gemeenten. (van der Zwaard & Specht, socialevraagstukken, 2018).

Hoe bepaal ik de maatschappelijke waarde van mijn initiatief?

De waarde van initiatieven wordt niet alleen in geld uitgedrukt en komt zeker niet alleen met geld tot stand. Voor het vinden van de nodige financiële ondersteuning kan het daarom helpen de maatschappelijke baten goed voor het voetlicht te brengen.

Draagvlak

Voor overheden en financiers biedt een initiatief waarde als het op veel draagvlak kan rekenen. Succesvolle initiatieven starten met een idee of droom. Ze hebben de wens om lokaal iets met elkaar te organiseren, voelen de urgentie en weten die goed te verwoorden. Ze weten wat er speelt in het dorp of de buurt en ontwikkelen plannen voor en met bewoners. Niet geld, maar draagvlak in de buurt is de cruciale factor. Die lokale inbedding van het initiatief kan voor de gemeente of andere potentiële financiers vertrouwen wekken om over de brug te komen met geld, maar ook met waardering, kennis en toegang tot netwerken.

MAEX (van stichting KrachtinNL) is een ‘maatschappelijke beurs’ die de impact van sociale initiatieven zichtbaar en meetbaar maakt. Op hun website kun je voor je initiatief de waarde voor de samenleving uitdrukken in een ‘social handprint’, gebaseerd op de Sustainable Development Goals (SDGs). MAEX ondersteunt transacties in tijd, kennis en materialen tussen sociale initiatieven en degenen die het mogelijk maken, zoals fondsen, vrijwilligersorganisaties, bedrijven, overheden, en particulieren. Organisaties die met tijd, kennis of materialen investeren in initiatieven dragen daarmee bij aan maatschappelijke doelen (SDG). Deze impact wordt inzichtelijk gemaakt in hun ‘social handprint’. Zo wordt dus de ‘social handprint’ van zowel sociale initiatieven als ‘de mogelijkmakers’ zichtbaar.

De ‘social handprint’ gaat bijvoorbeeld over het aantal bereikte/betrokken mensen en maatschappelijke baten zoals sociale cohesie, wijk-/ buurtontwikkeling, groen en openbare ruimte en leefbaarheid .

Idealenkompas.nl is een maatschappelijke marktplaats die mensen met goede ideeën matcht aan organisaties en personen die willen bijdragen aan de samenleving. Soms is er geld nodig, soms advies, kantoorruimte of “handjes”. Je kunt een oproep plaatsen of zoeken in vraag en aanbod van mensen die een oproep hebben geplaatst. Je kunt er voor je initiatief bijvoorbeeld zoeken naar fondsen, private financiers, schrijvers van projectplannen, marketeers, social media experts, en anderen die mee willen werken.

Hoe organiseer ik crowdfunding?

Crowdfunding of publieksfinanciering is een alternatieve manier om initiatieven of projecten te financieren. Het biedt initiatiefnemers de mogelijkheid om kapitaal bij elkaar te brengen door vele investeerders te vinden die een financiële bijdrage leveren in de vorm van een gift of een lening. Je kunt geld ophalen bij mensen die betrokken zijn of sympathie hebben voor je initiatief.

Voor bewonersinitiatieven die zich richten op de leefbaarheid in een buurt is crowdfunding een interessante alternatieve financieringsbron. Crowdfunding past in een beweging waarbij bewoners zelf het initiatief nemen in hun woon- en leefomgeving en daarbij minder afhankelijk willen worden van overheidssubsidie. (Bax, Wijkengids Platform31, 9.1.6., 2013).

  • Voor je Buurt is een crowdfunding en -sourcingplatform voor de buurt, dorp en stad. De missie van Voor je Buurt is om mensen met creatieve, leuke, inspirerende en nodige ideeën voor buurten, dorpen en steden te helpen bij het opzetten en realiseren van hun initiatief. Via Voor je Buurt kunnen initiatiefnemers donaties (crowdfunding) en kennis, hulp en materiaal (crowdsourcing) werven. Het stappenplan hiervoor is:
    1. Kies een haalbaar en aansprekend crouwdfunding project.
    2. Vertel het verhaal in woord en beeld op de crowdfundingpagina.
    3. Maak een campagneplan en bedenk leuke beloningen.
    4. Start de campagne.
  • Oneplanetcrowd brengt innovatieve ondernemingen en toekomstgerichte investeerders samen om de transitie naar een duurzame economie te versnellen. Via Oneplanetcrowd kunnen mensen via leningen investeren in ondernemingen en projecten. Alle ondernemingen op Oneplanetcrowd leveren een bijdrage aan één of meerdere Sustainable Development Goal(s).
  • Whydonate is een crowdfunding en fondsenwerving platform voor allerlei goede doelen en helpt particulieren, bedrijven en organisaties om zelf een crowdfundingplatform op te zetten.

Waar vind ik fondsen voor mijn initiatief?

  • nl is een wegwijzer in maatschappelijk kapitaal. De website is ontwikkeld om de beste matches te maken tussen maatschappelijke organisaties die financiering zoeken voor hun projecten, en fondsen die hiervoor hun kapitaal ter beschikking stellen zoals vermogensfondsen, bedrijfsfondsen, overheidsfondsen. Het matcht fondsen en projecten die op basis van inhoud en doelstellingen goed bij elkaar passen.
  • Via Fondswervingonline kun je fondsen vinden die passen bij jouw initiatief. Je kunt er zoeken in een database met duizenden financiële regelingen zoals subsidies, fondsen, kredieten en sponsors. Ook ondersteunt Fondswervingonline organisaties en projecten met stappenplannen, handboeken, tips en advies.FIN, de Vereniging van Fondsen in Nederland, is de belangenvereniging van vermogensfondsen in Nederland. Deze meer dan 350 fondsen steunen goede doelen op uiteenlopende gebieden als maatschappelijk welzijn, natuur, internationale samenwerking, gezondheid en cultuur.

Sponsoring door banken, (nuts)bedrijven en ondernemers

In het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) financieren banken en andere financiële instellingen, nutsbedrijven en lokale ondernemers  initiatieven met een maatschappelijke waarde. Enkele landelijke, regionale en lokale voorbeelden van grote sponsoren van initiatieven in de leefomgeving zijn:

  • Triodos Foundation ondersteunt vernieuwende initiatieven die bijdragen aan gezondheid & ontwikkeling, bodem & biodiversiteit en gelijke kansen.
  • Voor de Wereld van Morgen is de community van ASN Bank. ASN Bank helpt startende duurzame ondernemingen groeien met kennis, publiciteit, geld en een veelzijdig netwerk.
  • KNHM-foundation ondersteunt initiatieven om de leefomgeving socialer en mooier te maken en biedt advies op maat, expertise, netwerk én passende financiering. Kern met Pit!
  • Rabobank ondersteunt initiatieven voor het versterken van de lokale leefomgeving door sponsoring, donaties en een wensenfonds (in Leiden, Katwijk, Leiderdorp en Oegstgeest).
  • VSBfonds investeert in de kwaliteit van samenleven in Nederland en ondersteunt met donaties, praktische kennis en netwerken.

Overige vormen van financiering

Naast subsidie van de overheid, sponsoring, crowdfunding en fondsen zijn er nog andere vormen van financiering mogelijk. De schijf van vijf voor financiering van burgerinitiatieven (2014) (https://urbaninspiration.nl/de-schijf-van-vijf-voor-financiering-van-burgerinitiatieven/) beschrijft enkele andere financieringsvormen:

  • leveranciers-deelname: een vorm van sponsoring waarbij een leverancier meedoet in het project en zijn naam daaraan verbindt. Denk aan een hoveniersbedrijf dat in natura een buurttuin helpt.
  • afboeken van vastgoed: Als overheden vastgoed in beheer hebben kunnen ze die strategisch/sociaal inzetten om bepaalde ontwikkelingen in buurten of wijken te stimuleren of faciliteren. Ze kunnen die dan ‘afboeken’ als ze de boekwaarde (marktwaarde) terugbrengen naar de reële waarde.

Ook op de website van het programma Ondernemend Maatschappelijk Initiatief (https://www.platform31.nl/wijkengids/9-ondernemend-maatschappelijk-initiatief)(Bax, Wijkengids, Platform31, 2013) staan overige mogelijkheden beschreven:

  • Nieuwe financieringswijzen, zoals sociale obligaties, waarin de overheid een prestatiecontract afsluit met een financier, of lokale gemeenschapsfondsen.
  • Publiek-private samenwerking, zoals maatschappelijk verantwoord ondernemen of maatschappelijk aanbesteden, waarbij publieke taken (waarvoor de overheid eindverantwoordelijk is) worden overgedragen aan bewoners, ondernemers en/of maatschappelijke instellingen.
  • Versterken van de wijkeconomie, door bijvoorbeeld wijkbranding, door de identiteit van de wijk en het gewenste imago goed neer te zetten, en het versterken van zzp’ers en mkb’ers in de wijk.