Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Wat zijn voorbeelden van circulaire financiering?

Veel bedrijven passen circulaire businessmodellen toe en ontwikkelen – in samenwerking met financiële instellingen – nieuwe financieringsoplossingen. Hieronder voorbeelden voor de vier soorten circulaire bedrijfsmodellen: circulair ontwerp, optimaal gebruik, waarde herwinning en netwerkorganisatie.

Circulair Ontwerp: Fairphone

Fairphone, heeft een faire en modulaire smartphone ontwikkeld. De waardepropositie van Fairphone in combinatie met een grote groep toegewijde klanten (meer dan 10.000 vooraf verkochte telefoons) droeg bij aan de positieve kredietbeslissing van een commerciële bank om het bedrijf te financieren. Het opbouwen van een goede relatie met de bank en het verkrijgen van steun van overheidsgaranties hielp Fairphone om deze banklening te verkrijgen (Fischer en Achterberg, 2017).

Lees meer

Financiële informatie of onderpand alleen, zouden fairphone niet hebben geholpen bij de financiering, omdat de machines die de telefoons produceren geen eigendom zijn van Fairphone en daarom niet in aanmerking komen om als onderpand te worden verpand. De smartphones zelf worden verkocht en kunnen daarom ook niet als onderpand dienen. Financiële staten of een kredietscore zou ook tot een negatieve beslissing hebben geleid, omdat het bedrijf slechts enkele jaren bestond op het moment van de aanvraag van de lening.

Fairphone as a Service?

Het bedrijfsmodel van Fairphone is in eerste instantie gebaseerd op verkoop, wat betekent dat het bedrijf de controle verliest van de telefoons na verkoop. Samen met juristen, financiers en NGO’s heeft Fairphone een servicemodel ontwikkeld waardoor er grip blijft op de telefoons, en hergebruik geoptimaliseerd kan worden. Het voordeel van het betrekken van financiers en juristen in een vroeg stadium is, dat het bedrijfsmodel efficiënt ontworpen wordt op financierbaarheid, juridische haalbaarheid en circulariteit.

De Fairphone-as-a-Service (FaaS) propositie kan met succes worden gefinancierd door het combineren van bestaande financiële instrumenten op basis van gedetailleerde financiële modellen en door de sterke punten van de dienst te benutten. Voor FaaS werd een 5-jarige kasstroomprojectie gemaakt op moduleniveau. De stappen die hiervoor nodig zijn, kun je hier vinden. Ook werd een contract opgesteld, die financierbaar werd bevonden. Deze is open source beschikbaar gesteld.

Optimaal Gebruik 1: Bundles

Bundles is een start-up die wasbeurten verkoopt in plaats van wasmachines (pay-per-use, product-als-een-dienst). Bundles is verantwoordelijk voor de installatie, onderhoud en reparatie van de machine, maar ook vervanging als de machine kapot gaat. Dit model brengt verschillende uitdagingen mee voor de financiering (Working Group FinanCE, 2016, p50).

Lees meer

Bundles biedt zijn klanten een operationele lease aan, wat betekent dat Bundles eigenaar blijft van de wasmachine. Dit vergt een investering van ongeveer € 1.000 per nieuwe machine voor elke nieuwe klant, totdat de vloot groot genoeg is om wasmachines te circuleren die volledig afbetaald zijn. Deze voorinvestering heeft een terugverdientijd van vijf tot zes jaar en leidt daardoor onvermijdelijk tot een financieringsvraag.

De situatie heeft meerdere uitdagingen. Ten eerste moeten de wasmachines moeten de wasmachines gefinancierd worden, maar hebben ze een langere terugverdientijd dan als ze verkocht zouden worden, wat druk zet op de kasstromen. Ten tweede zwelt de balans op doordat Bundles eigenaar blijft van de wasmachines, wat een langdurige kapitaalbehoefte met zich mee brengt. Ten derde is er nog geen end-of-life-verwerker die oude wasmachines weer kan upgraden wat het moeilijk maakt om de restwaarde mee te nemen in de leaseconstructie.

In samenwerking met Rabobank, Bouwinvest en Miele verkent Bundles de mogelijkheid om langetermijninvestering te structureren.

Optimaal Gebruik 2: BMA Ergonomics

BMA Ergonomics (‘BMA’) produceert bureaustoelen volgens ergonomische principes. Sinds de start ontwerpt BMA de stoelen al voor gemakkelijke demontage om schoonmaak en onderhoud te faciliteren. Nu profiteert BMA hierdoor van een efficiënt gebruik van materialen en de circulariteit van het businessmodel. BMA heeft dit vertaald naar een model waarin het bedrijf kantoorstoelen verhuurt (product-als-een-dienst) voor een periode van tien jaar (ING Economics department, 2015, p47).

Lees meer

Het bedrijfsmodel werkt zo dat klanten gedurende de eerste vijf jaar een vast termijnbedrag betalen, waarna dit tarief met bijna 50 procent daalt voor de overige vijf jaar. De klant betaalt ook een waarborgsom per stoel die terugbetaald wordt als de stoel wordt geretourneerd.

ING heeft een model ontwikkeld ter analyse van de financiën van BMA bij de overgang naar het circulaire businessmodel. Hier kwamen twee belangrijke financiële implicaties uit:

  1. Bruto marge: De verschuiving van verkoop naar verhuur heeft een forse impact op de bruto marge. In het lineaire model is de marge stabiel, in het circulaire model begint de marge laag en herstelt over de jaren. De productiekosten zijn bij de start niet gedekt door de eerste termijnbedragen. Maar op termijn is de marge in het circulaire model hoger, doordat BMA gebruikte stoelen weer kan herstellen en opnieuw gebruiken. Dit vermindert productiekosten.
  2. Werkkapitaal: Het voorfinancieren van de productie van de stoelen vergroot het benodigde werkkapitaal. De waarborgsommen zouden dit kunnen compenseren, maar aangezien deze terugbetaald moeten worden aan klanten is de vraag in hoeverre dit kapitaal vrijelijk gebruikt kan worden.

Waardeherwinning: Blackbear Carbon

Blackbear Carbon is een mooi voorbeeld van een risicovolle circulaire onderneming, met een grote financieringsbehoefte (het bouwen van fabrieken) die op verschillende manieren risico’s wist te mitigeren, en daardoor succesvol was in het ophalen van bankfinanciering van Rabobank (Ewen et al., 2017).

Lees meer

Om te beginnen verlaagde Blackbear het technologisch risico, door de verwerking van autobanden tot zwart pigment eerst te testen in bestaande fabrieken. Nadat dit technologisch proces op deze manier bewezen was, richtte Blackbear een aparte juridische entiteit op voor het bouwen van een eigen fabriek. Via zo’n aparte entiteit kunnen bepaalde risicovolle activiteiten geïsoleerd worden van andere minder risicovolle delen van de onderneming.

Goede en vroeg aangegane relaties zijn vaak een succesfactor voor het verkrijgen van financiering. Zowel de relatie met financiers als met ketenpartners en afnemers. Blackbear ging bijvoorbeeld al in een vroeg stadium al praten met Rabobank. Maar ook in de keten, door een samenwerking (joint venture) aan te gaan met Cargro, de grootste bandeninzamelaar in de Benelux, waardoor het risico voor de bank lager werd. Blackbear zette zelfs een eigen financieringsfonds op samen met de Europese Investeringsbank – “Blackbear Capital” – om sneller aan financiering te komen voor het neerzetten van fabrieken in verschillende Europese landen. De grotere schaal, via een fonds, maakt het interessanter voor financiers om hierin deel te nemen. Dit is met name relevant voor circulaire initiatieven die meerdere financieringsrondes wil gaan doen (bijv. voor meerdere fabrieken). Door vroegtijdig intentieverklaringen op te halen bij een dertigtal grote afnemers werd ook het marktrisico afgedekt.

Tenslotte wordt Blackbear ook gekenmerkt door een team van zeer ervaren en goed opgeleide ondernemers. Ook dit heeft het vertrouwen van financiers verhoogd.

Netwerkorganisatie: Circulaire Service

Het Circulaire Service (CiSe) Platform heeft de potentie om de circulaire economie drastisch op te schalen. Het biedt niet alleen de mogelijkheid om ketenpartners makkelijk te integreren in een circulair product-as-a-service model, maar biedt (repliceerbare) structuren die op voorhand juridisch, financieel, accountancy compliant zijn. En dat tegen lage kosten (Achterberg, 2019).

Lees meer

Hoe werkt het platform?

Als de eindgebruiker, bijvoorbeeld, zijn kleding wast, betaalt hij een gebruiks-fee via een digitale portemonnee. Deze betaling wordt automatisch gedistribueerd, via smart contracts, aan alle bedrijven die betrokken zijn bij de dienstverlening van de wasmachine:

  • serviceproviders (bijv. Bundles), 
  • hardware-providers (bijvoorbeeld de wasmachine fabrikant), 
  • consumable-providers (bijv. wasmiddel, water of energie), maar ook
  • financiers (bijv. de crowd, banken of investeerders)

Hoe maakt dit financiering gemakkelijker?

  • Risico’s en opbrengsten worden automatisch verdeeld over een netwerk van ketenpartners;
  • Split payments: Alle stakeholders uit het ketennetwerk worden direct gecompenseerd voor hun bijdrage, inclusief financiers;
  • Wie recht heeft op welk gedeelte van de kasstroom is duidelijk vastgelegd;
  • Dit geeft een grotere controle op assets, waardoor complexe eigendomsverhoudingen transparant, traceerbaar en controleerbaar worden;
  • Grote volumes met kleine microbetalingen (bijvoorbeeld voor een minuut licht) worden handelbaar en goedkoper;
  • Debiteurenrisico wordt drastisch verlaagd doordat zekerheid op uitbetaling 100% is;

Financieringsbeslissingen kunnen hierdoor makkelijker tot stand komen.