Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Wat is de definitie van circulaire economie?

Een circulaire economie is een economisch systeem dat is gebaseerd op het minimaliseren van grondstofgebruik door hergebruik van producten, onderdelen en hoogwaardige grondstoffen. Het is een systeem van gesloten kringlopen waarin producten hun waarde zo min mogelijk verliezen, hernieuwbare energiebronnen worden gebruikt en systeemdenken centraal staat.

Vernieuwend systeem gericht op waardebehoud

Een circulaire economie wordt vaak gekarakteriseerd als een economie die ontworpen is als een herstellend en vernieuwend systeem, met het doel om producten, onderdelen en materialen een zo hoog mogelijk waarde te laten behouden en geen afval te creëren. Dit betekent dat het doel is om producten en materialen een zo lang mogelijke levensduur te geven, optimaal hergebruik en herstel van producten te faciliteren en na gebruik te recyclen op zo’n manier dat de materialen opnieuw kunnen worden gebruikt voor gelijkwaardige producten (Zie videofragment 1). Ellen MacArthur Foundation, 2016,  Kraaijenhagen, Van Oppen & Bocken. 2016

De ontwikkeling van een definitie van circulaire economie

Hoewel er een toenemend aantal publicaties over wordt geschreven is er geen vaststaande definitie van een circulaire economie. Door 114 in literatuur gebruikte definities te vergelijken ontdekten Kirchherr, Reike & Hekkert. 2017 dat de meeste definities verwijzen naar een focus op Reduce (verminderen van grondstofgebruik), Reuse (hergebruik producten en onderdelen) en Recycle (hergebruik van grondstoffen). Ook wordt vaak genoemd dat er een systeemverandering nodig is om een circulaire economie te bereiken. Dit zijn volgens de onderzoekers de belangrijkste aspecten van een circulaire economie.

De circulaire economie wordt door Korhonen, Nuur, Feldmann & Birkie, 2018 omschreven als ‘essentially contested concept’: er is geen overeenstemming over de beste manier om een circulaire economie te bereiken – en dus ook niet over een sluitende definitie. In de definitie die zij vervolgens geven staan hoogwaardige materiaalkringlopen, hernieuwbare en herbruikbare energiebronnen en systeemdenken centraal. De definitie van Korhonen, Honkasalo en Seppälä, 2018 richt zich daarnaast ook op het respecteren van natuurlijke groei als basis voor economische ontwikkeling. Succesvolle circulaire economie draagt volgens deze onderzoekers bij aan zowel economische, ecologische als sociale duurzaamheid.

Terugkerende kenmerken van een circulaire economie zijn:

  • Gesloten kringlopen
  • Hernieuwbare energie
  • Systeemdenken

Gesloten kringlopen

In een circulaire economie worden materiaalkringlopen gesloten naar het voorbeeld van een ecosysteem. Dit betekent dat toxische stoffen worden geëlimineerd, afval niet bestaat – elke reststroom heeft waarde voor een nieuw product -, producten na gebruik worden teruggenomen door de producent die het product herstelt en een tweede, derde of vierde gebruiksleven geeft en reststromen gescheiden worden hergebruikt in een biologische en een technische kringloop. Ellen MacArthur Foundation, 2015a
Hierbij is het niet alleen van belang dat materialen op een goede manier gerecycled worden, maar ook dat de grondstoffen in de kringlopen van hoogwaardige kwaliteit zijn. Korhonen, Nuur, Feldmann & Birkie, 2018

Net als grondstoffen en producten gaat energie ook zo lang mogelijk mee in een circulaire economie. Het circulaire economisch systeem wordt gevoed door hernieuwbare energiebronnen. Ellen MacArthur Foundation, 2015a Omdat het recyclen van energie niet mogelijk is, wordt er niet gesproken van energiekringlopen of energy cycles, maar van ‘cascade type energy flows’. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van restwarmte of de coproductie van warmte en energie (co-production of heat and power (CHP)). Nederland is een van de drie landen in de wereld waar dit op nationaal niveau gebeurt. Korhonen, Honkasalo en Seppälä, 2018

Systeemdenken

Circulaire Economie vraagt niet alleen om gesloten materiaalkringlopen en hernieuwbare energie, maar ook om systeemdenken. Iedere actor in de economie (bedrijf, persoon, organisme) is verbonden met andere actoren. Dit vormt samen een netwerk waarin de acties van een speler invloed hebben op andere spelers. Om hier rekening mee te houden moet in het maken van keuzes

  • zowel korte als lange termijn consequenties worden meegenomen,
  • de impact van gehele waardeketen worden overwogen, en
  • worden gestreefd naar het creëren van een meer veerkrachtig en adaptief systeem, dat effectief is op elke schaal. Ellen MacArthur Foundation, 2015a

Circulariteit als doel: meten van circulariteit

Het gebrek aan een vaststaande definitie maakt dat er nog geen afspraken gemaakt zijn over het meten van circulariteit. Dit heeft deels te maken met het feit dat per sector andere indicatoren van belang zijn, bijvoorbeeld omdat producerende en dienstensectoren andere mogelijkheden hebben om circulair te ondernemen. Lees meer over de voordelen  en mogelijkheden van circulair ondernemen voor ondernemers, onderwijs, overheden en de financiële sector in deze kenniskaart.

Circulariteit als middel: de circulaire economie en de Sustainable Development Goals

Circulaire economie is ook een manier om de Sustainable Development Goals (SDGs) te implementeren. Er is met name een sterke relatie met SDG 6 (Schoon water), SDG 7 (betaalbare en schone energie), SDG 8 (werk en economische groei), SDG 12 (verantwoorde consumptie en productie) en SDG 15 (leven op het land). Aspecten van de circulaire economie, zoals recycling van huishoudelijk afval, e-waste en afvalwater, bieden een ‘toolbox’ om aan de SDGs te kunnen voldoen Schroeder, Anggraeni, and Weber, 2018.

Meer lezen?