Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Hoe werkt financiering van een circulair businessmodel?

Bedrijven, en met name kleinere bedrijven, zijn afhankelijk van financiering voor het uitvoeren van bedrijfsactiviteiten. Daarom is het voor bedrijven van belang om te begrijpen hoe financierders beslissingen nemen en welke soorten financieringen er beschikbaar zijn. In dit artikel leggen we kort uit welke types financiering er zijn, wanneer deze toepasbaar zijn en in welke procedure ze worden toegekend.

Het is goed om te weten dat financierders zich steeds meer bewust zijn van de noodzaak voor de transitie naar een circulaire economie en de risico’s die het met zich meebrengt als we dat niet doen. Het is daarom voor financiers van belang om te begrijpen wat de lineaire en circulaire risico’s, maar ook de rendementen van deze transitie zijn.

Drie types financiering

In het algemeen is financiering beschikbaar in de vorm van deelnemingen, leningen of publieke financiering. Het juiste type financiering hangt af van omstandigheden zoals het type circulair businessmodel en de ontwikkelingsfase van de organisatie.

Deelnemingen (eigen vermogen)

In een deelneming verstrekt een financierder kapitaal in ruil voor een deelneming in het bedrijf (een deel van het eigendom). Een deelneming is dus een vorm van eigen vermogen. Een voorbeeld is venture capital financiering voor onbewezen en nog niet geteste cradle-to-cradle technologieMet name start-ups in Nederland ondervinden hinder door een gebrek aan dit soort risicokapitaal. Consultancy Group Oliver Wyman heeft ingeschat dat tot 2022 €400–500 miljoen aan risicokapitaal nodig is om de circulaire economie van de grond te krijgen (Oliver Wyman, 2017).

Leningen (vreemd vermogen)

In schuldfinanciering verstrekt een financierder kapitaal in de vorm van een lening die de ontvanger in termijnen of in zijn geheel, inclusief rente, op een afgesproken moment moet terugbetalen. Hierbij gaat de onderneming dus een schuld aan, dit noemen we ook wel ‘vreemd vermogen’. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Crowdfunding: via crowdfundingplatforms kunnen ondernemers hun plannen financieren door een grote groep particuliere investeerers, bijvoorbeeld via OnePlanetCrowd waar sinds de oprichting meer dan € 50 miljoen is geïnvesteerd in duurzame projecten.
  • Leasefinanciering: e.g. het leasen van licht op een pay-per-lux-basis tussen Philips en Rau Architects of het leasen van meubilair door C2C ExpoLab;
  • Impact lening: financierders zoals de Rabobank bieden leningen aan met rentekorting aan ondernemingen die met hun product of dienst een positieve impact hebben op sociaal of ecologisch vlak.

Publieke financiering

De overheid heeft verschillende beleidsinstrumenten tot haar beschikking, die de transitie naar de circulaire economie (financieel) kan ondersteunen. Dit kan via indirecte financiering, zoals fiscale instrumenten, subsidies, of inkoopbeleid, maar ook via directe financiering (Van Tilburg, Achterberg en Boot, 2018): 

  • Garanties: Via een garantie dekt de overheid (een deel) van het financieel risico van een financiering (lening of equity).
  • Leningen: De overheid kan ook zelf leningen verstrekken. Zoals bijvoorbeeld een innovatiekrediet, een lening wordt kwijtgescholden als het project mislukt. Dit kan een effectief instrument zijn om R&D te stimuleren.
  • Deelnemingen: De overheid kan ook zelf (deel-)eigenaar worden van een onderneming. Dit doet de overheid met name in sectoren of projecten die van algemeen belang zijn, maar waar de markt niet voorziet in de vraag.

De juiste financiering voor de juiste situatie

Elk circulair businessmodel kent zijn eigen risicoprofiel. Dat vraagt om verschillende vormen van kapitaal. Vooral jonge en snelgroeiende bedrijven zijn afhankelijk van externe financiering. Deze financiering kan de vorm hebben van deelnemingen of leningen (zie vorige paragraaf). Crowdfunding kan een geschikte bron van financiering zijn als het businessmodel een sterk community-aspect heeft. We zullen verschillende vormen van kapitaal moeten mobiliseren om de transitie naar de circulaire economie te financieren.

Het is belangrijk voor een onderneming om te bepalen welke financieringsvorm het beste bij haar behoeften past. Deze behoefte hangt grotendeels af van de fase waarin de onderneming zich bevindt. Onderstaande figuur zet de netto kasstroom af tegen de groeifase van het bedrijf. Doorgaans ontstaan ​​de grootste financiële behoeften van een bedrijf wanneer ze proberen de zogenaamde ‘Valley of Death’ te overwinnen. Dit is de periode tussen het ontvangen van startkapitaal (start-up) en het moment waarop de onderneming winst begint te genereren.

Figuur 1: Financiële instrumenten en structuren (Achterberg en Van Tilburg, 2016)

Over het algemeen ervaren ondernemingen de meeste financieringsbelemmeringen in de vroege stadia van het bedrijfsbestaan, vanwege de hoge mate van onzekerheid. In de idee- en opstartfase is er technologisch risico: de onzekerheid of het product of idee technisch zal werken. Als bewezen is dat de technologie van het bedrijf effectief is, gaat het bedrijf naar de commercialisatie-fase waarin voornamelijk marktrisico een rol speelt: de onzekerheid of er voldoende marktvraag zal zijn naar het product of dienst. Dit risico treedt op gedurende de latere opstart-, de zogenaamde early stage en het begin van de uitbreidingsfase. Tenslotte, tijdens de uitbreidings- en volwassenheidsfase is er het uitvoeringsrisico waarin een onderneming moet opschalen. Verschillende fasen hebben dus verschillende risicoprofielen en vereisen dus verschillende financiële instrumenten, die zijn samengevat in figuur 1.

De beslissing om te financieren

Er zijn grofweg 4 stappen die financierders maken bij het financieren van een onderneming, zoals te zien in onderstaand figuur.

Figuur 2: stappen in de financieringsbeslissing (Achterberg en van Tilburg, 2016).

  • Screening: een financierder analyseert de financiële staten en informatie over het management (de ondernemer)
  • Underwriting: manieren om risico in te dekken, bijvoorbeeld door onderpand te bepalen (gebouwen, inventaris, garanties of eigen vermogen)
  • Terms: vastlegging van de voorwaarden in een contract
  • Monitoring: controleren en handhaving van betalingen