Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Wat kan de overheid zelf nog doen?

Naast het opstellen van specifiek beleid kunnen overheden ook hun rol als inkoper en launching customer aanwenden om de circulaire economie aan te jagen. Bij de rol als inkoper is het belangrijk dat overheden het hele traject van productie tot afdanking meeneemt. Om de rol als launching partner effectief te vervullen is het belangrijk dat overheden proactief de samenwerking opzoeken met bedrijven.

Circulair inkopen door overheden

De term koopkracht geeft goed weer hoe een koopvraag prijzen, beschikbaar en ontwikkeling kan beïnvloeden. Lokale overheden hebben jaarlijks een inkoopvolume van ruim 40 miljard euro, terwijl de centrale overheid een inkoopvolume heeft van ruim 20 miljard euro (Pianoo, 2016). Traditioneel gaat inkopen om het behalen van de beste prijs-kwaliteit verhouding. Tegenwoordig wordt inkopen gebruikt om de wereld te veranderen. Om die reden hebben tientallen overheidsinstanties in 2018 ook de Green Deal Circulair Inkopen 2.0 ondertekend (Green Deal, 2018).

In het kader van de circulaire economie is belangrijk om de term inkoop in de breedste zin van het woord te hanteren. BIj het inkopen moet de aandacht niet beperkt blijven tot het moment van inkoop zelf (de transactie) en zelfs niet tot het proces van vraag tot het moment van inkoop. Het inkopen begint bij de eerste omschrijving van de behoefte en eindigt op het moment dat het uiteindelijke product na de levensduur hergebruikt of een nieuwe toepassing krijgt.

Overheden moeten inkopen dus beschouwen als het proces waarbij:

  1. de overheidsinstantie vanuit een behoefte een vraag formuleert voor de realisatie van een werk of levering van een product of dienst; 
  2. de overheidsinstantie dit vervolgens inkoopt in samenwerking met de leverancier; 
  3. de leverancier het product, het werk of de dienst levert gedurende de looptijd van een contract op basis van overeengekomen voorwaarden; 
  4. het product een bestemming krijgt ná de levensduur. 

Bij circulaire inkoopprocessen is die bestemming een nieuwe toepassing van het product, eventueel in een secundaire keten en onder afgesproken voorwaarden (Copper 8, 2018).

Overheden als launching partner

In het verlengde van hun rol als inkoper, kunnen overheden ook als launching partner optreden. In het regeerakkoord is afgesproken dat de overheid vaker launching customer zal zijn. In de praktijk is deze rol moeilijk te vatten. In de kern is de overheid als launching customer een publieke opdrachtgever die actief de ontwikkeling en toepassing van innovatieve oplossingen voor eigen maatschappelijke vraagstukken stimuleert en bijdraagt aan verdere opschaling (Pianoo, 2019). 

Het Expertisecentrum Aanbesteden PIANOo formuleerde vier aanbevelingen voor overheden om hun rol als launching costumer te vervullen.

Ondersteun hen die willen innoveren

Investeer in een organisatiecultuur waar innovatie hoog in het vaandel staat. Zorg ervoor dat beleid en uitvoering gezamenlijk ambitieuze en afrekenbare doelen definieert en schep ruimte voor maatwerk en experimenteren. Biedt ondersteuning aan hen die willen innoveren en versterk de onderlinge communicatie en samenwerking.

Leg de lat hoger voor leveranciers

Overheden dienen duidelijk aan te geven aan de markt welke ambitie ze hebben. Prikkel hierbij de markt om in beweging te komen en bij te dragen aan deze ambities. Betrek dan ook de minder gebruikelijke leveranciers, schets van hen het verdienpotentieel en biedt ruimte voor vernieuwing in de inkooptrajecten.

Participeer in ontwikkeling

Soms is het nodig om als overheid zelf actief betrokken te zijn bij de ontwikkelingen van de gewenste innovaties. Het gaat dan om het ondersteunen van innovatie-inspanningen die markpartijen helpen om de lat te halen die de overheid heeft gelegd. Handhaaf de (idee)ontwikkeling samen met de markt, maak afspraken over verdeling van de rollen en opbrengsten en richt het portfoliomanagement van innovaties in.

Ondersteun opschaling

Het verder opschalen en uitrollen van pilots blijkt een grote uitdaging. De focus (van pilots) ligt veelal op technische bewijsvoering en er is beperkt aandacht voor het leren over condities voor opschaling. Daarbij is de reflex om te kiezen voor proven technology vaak groot. Concreet betekent dit: ontwikkel opschalingsplannen, genereer draagvlak en betrek platforms die innovaties stimuleren.

Zie voor meer informatie deze websitepagina van PIANOo.