Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Wat kan de overheid zelf nog doen?

Naast het opstellen van specifiek beleid kan de overheid ook optreden als marktpartij om op die manier de ontwikkeling van de circulaire economie te stimuleren. Daarnaast is de interne organisatie en de externe positionering van de overheid van belang. Ook kan de overheid een nationaal plan van aanpak opstellen om sector-specifieke kansen te identificeren.

De overheid als marktpartij

Om circulaire innovaties gericht te stimuleren kan de overheid enerzijds door middel van beleid kennisontwikkeling stimuleren (subsidie voor onderzoek, samenwerkingen en onderwijs) en anderzijds door de marktvraag voor innovatieve oplossingen te stimuleren.  Dit kan de overheid doen door zelf als marktpartij haar inkoopbeleid aan te passen en zo de markt te beïnvloeden. Dit kan worden gedaan door op te treden als launching customer.

In deze constructie vraagt de overheid specifiek om circulaire en duurzame producten. Hierdoor creëert de overheid een afzetmarkt voor bepaalde producten en diensten en vervult zij tegelijkertijd een voorbeeldfunctie (early adaptor) voor andere partijen. Dit moedigt private partijen aan om het desbetreffende product of dienst aan te schaffen.

Als de overheid als launching customer optreedt kan een belangrijke wisselwerking tussen overheid en bedrijfsleven gerealiseerd worden, waardoor in een vroeg stadium duidelijkheid ontstaat over wensen van de overheid enerzijds en de (technologische) mogelijkheden van bedrijven anderzijds. Dit levert voordelen op voor zowel de overheid als de participerende bedrijven.

Voordelen voor bedrijven

  • De overheid kan de kosten van bedrijven om te innoveren (mede) dragen;
  • De overheid treedt voor bedrijven op als eerste klant voor een innovatief product, wanneer het bedrijf voldoet aan vooraf gestelde vereisten;
  • Wanneer de overheid een nieuwe dienst of product in gebruik neemt, functioneert zij als early adopter, en geeft zo een signaal af aan andere afnemers, ook in het buitenland.

Voordelen voor overheden

  • De overheid krijgt de beschikking over een nieuw en potentieel beter presterend product;
  • Risico’s delen met andere overheden en/of bedrijven;
  • Beter/sneller realiseren van maatschappelijke doelen;
  • Uitlokken en/of verspreiden van innovaties;
  • Leren door interactie met aanbieders.
Ministerie van Economische Zaken. (2005)

De overheid als sterke organisatie

Het creëren en grijpen van kansen in een circulaire economie vraagt om een sterke positionering en een eenduidige strategie voor Nederland. Nederland is sterk in essentiële sectoren (agro-food, chemie, logistiek en afval) en is bij uitstek geschikt om voorloper te zijn in de circulaire economie. Om dit te realiseren is een goede functionerende organisatie met een sterke interne en externe communicatie van belang. TNO heeft hiervoor de volgende adviezen geformuleerd:

  • Creëer een heldere, interdepartementale en consistente strategie voor het bouwen aan een circulaire economie. Hier is aan gewerkt in het Rijksbrede programma Circulaire Economie.
  • Ontwikkel een coherent onderwijs- en onderzoeksplan voor een circulaire economie;
  • Maak een analyse van de bestaande wet- en regelgeving omtrent afval;
  • Vergroot kennis en bewustzijn over grondstoffen in iedere waardeketen;
  • Verzeker dat voorlopers een permanent voordeel ontvangen;
  • Herzie de effectiviteit van fiscale en financiële incentives om circulariteit te stimuleren;
  • Bepaal de impact van afvalverbrandingsinstallaties op de levensvatbaarheid van circulaire businessmodellen;
  • Ontwikkel de rol van de overheid als actieve launching customer;
  • Gebruik kennis in het internationale speelveld om de circulaire economie verder te ontwikkelen.

Bastein, Roelofs, Rietveld, & Hoogendoorn. 2013, p.83-92

Nationaal plan van aanpak

Om als land in Europa de transitie naar CE te realiseren heeft the Ellen MacArthur Foundation een methodologie ontwikkeld om deze transitie vorm te geven en te versnellen. Deze bestaat uit 3 fases. Voor elke fase zijn sub stappen gedetailleerd en praktisch uitgewerkt in het rapport “Delivering the Circular Economy: A Toolkit for Policymakers”, waarin een voorbeeld is uitgewerkt voor het beleid in Denemarken (Ellen MacArthur Foundation, 2015c, pp. 39–88).

  1. Afstemmen van het beginpunt, de ambitie en focuspunten: Ten eerste is het van belang direct al de juiste stakeholders in kaart te brengen en te betrekken in het begin van het proces. Hierna kan op basis van een gezamenlijk begrip van het nationale niveau van circulariteit en de politieke context een realistische ambitie worden vormgegeven. Hierbij hoort het vastleggen van een passende scope en focus op bepaalde sectoren.
  2. Evalueer sectorspecifieke circulaire economie kansen: na het selecteren van focus sectoren kan de potentie van deze sectoren worden bepaald. Door middel parallelle werkgroepen rond specifieke sectoren in samenwerking met bedrijven kunnen de belangrijkste circulaire economie kansen in kaart worden gebracht. Kansen met de hoogste prioriteit kan de sectorspecifieke economische impact worden bepaald aan de hand van specifieke indicatoren, en worden barrières in kaart gebracht war oplossingen en beleidsopties voor worden geformuleerd.
  3. Analyseer nationale implicaties: Als laatste worden de gevonden kansen samengevoegd in een nationaal plan en kunnen de implicaties voor de economie worden geanalyseerd. Deze stap kan het best worden uitgevoerd door een kerngroep van beleidsmakers, beleids- en economie experts, en met participatie van diverse overheidsinstellingen. De resultaten van deze analyse kunnen leiden tot een overkoepelend rapport waarin de economische implicaties worden gepresenteerd, als ondersteuning en verantwoording van een mandaat voor beleidsvernieuwing. Dit proces leidt tot een advies voor sectorspecifieke beleidsopties en en beleidsopties voor de economie