Engels

 

 

 

 

Circulaire Economie

Welke rol kan de logistieke sector spelen?

Het basisidee van circulaire economie is dat productieprocessen gelinkt moeten worden om een systeem zonder afval te creeeren. De logistieke sector speelt een cruciale rol in het verbinden van veel van die schakels van productie. De transitie naar een circulaire economie vraagt om een duurzaam en efficient systeem voor het verkeer tussen de producent van een product en de gebruiker. In de ‘value hill’ hieronder zijn door pijlen deze logistieke processen uitgebeeld. Dit illustreert hoe belangrijk de logistieke sector is in een circulaire economie. Om die rol mogelijk te maken moet de logistieke infrastructuur goed ontworpen worden.

Afbeelding 1: The Value Hill (Achterberg, Hinfelaar, & Bocken. 2016)

Kansen

Voor een groeiend aantal bedrijven biedt circularie economie interessante kansen. Vier businessmodellen kunnen onderscheiden worden (Achterberg, Hinfelaar, & Bocken. 2016):

  1. circulair ontwerp
  2. verlengen van de levensduur van producten
  3. hergebruik en recycling
  4. regisseren en ondersteunen van de waardeketen

De transitie naar een circulaire economie biedt kansen voor de logistieke sector, zowel in het aantal banen en CO2 reductie (Nasir et al., 2017), als in de bijdrage aan het BNP. Een grote kans ligt in het regisseren van de waardeketen. Duurzaam supply chain management heeft het doel om duurzaamheidsvraagstukken in organisaties te integreren door het verlagen van onvoorziene negatieve effecten op het milieu door productie- en consumptieprocessen (Genovese et al., 2017). Een logistieke dienstverlener heeft inzicht in welke reststromen aanwezig zijn in welke bedrijven. Deze kennis maakt een rol als ketenregisseur logisch. De logistieke sector zou de ideale partij kunnen zijn om de interacties tussen bedrijven te regisseren en de duurzaamheid te waarborgen.

Om deze rol te kunnen vervullen moet de logistieke sector een aantal grote veranderingen doormaken. Als een circulaire economie geïmplementeerd zou worden in Europa of zelfs internationaal, zou dit een vermindering betekenen van goederen die internationaal verhandeld worden. Dit zou betekenen dat er minder goederenvervoer in Nederland plaats zou vinden. Andere businessmodellen zullen nodig zijn om banen en winsten te behouden. De logistieke sector is erg belangrijk voor de Nederlandse economie, met een aandeel van 10% in het BNP en 813,000 banen in Nederland. Als de logistieke sector succesvol wil blijven in een circulaire economie, moet het de kansen zien te grijpen die de transitie biedt.

De circulaire economie biedt veel kansen voor logistieke bedrijven om hun rol te veranderen, te innoveren en kansen te grijpen. Hieronder zijn een aantal van die kansen benoemd.

Collaborative logistics

Samenwerking tussen logistieke partijen in een circulaire economie heeft veel voordelen vanuit het oogpunt van efficientie en duurzaamheid. Het delen van ladingcapaciteit in vrachtwagens zorgt er bijvoorbeeld voor dat er geen vrachtwagens rijden onder capaciteit (efficientie) en dat er minder vrachtwagens nodig zijn en daardoor uitlaatgassen voorkomen worden (duurzaamheid). Een logistieke dienstverlener zou bijvoorbeeld de lege ruimte in een vrachtwagen kunnen verhuren aan een (kleiner) bedrijf. Ook zou een vrachtwagen die goederen van een magazijn naar de stad brengt op de terugweg andere goederen de stad uit kunnen brengen, zoals afval. Dit heet ‘collaborative logistics’.

Er zijn twee typen ‘collaborative logistics’: horizontaal en verticaal. Bij verticale samenwerking worden de verschillende stadia van de toeleveringsketen door verschillende bedrijven behandeld. Zo kan bedrijf A verantwoordelijk zijn voor het transport van het magazijn naar de stad, en bedrijf B de producten transporteren binnen de stad. Bij horizontale samenwerking gaat het om een afwisseling in dagen, zodat bedrijf A op maandagen en bedrijf B op dinsdagen voor het transport zorgt.

Deze oplossingen zorgen voor minder opstoppingen in de steden, minder CO2 uitstoot en hogere efficiëntie.

Synchromodaliteit

Synchromodaliteit gaat om het combineren van verschillende typen (modaliteiten) van transport en het efficiënt schakelen daartussen. In een circulaire economie gaat altijd de voorkeur uit naar een duurzame vorm van transport. Het kan echter toch noodzakelijk zijn grote volumes goederen door een vrachtwagen te laten transporteren van het magazijn naar de stad. Als je het principe van synchromodaliteit toepast, hoeft dit echter niet te betekenen dat je binnen de stad de vrachtwagen ook moet gebruiken. Een voorbeeld is het opzetten van een mobiel distrubutiesysteem voor het leveren van pakketten. Een vrachtwagen brengt de pakketten naar een woonwijk, waar deze vervolgens op een centrale locatie geparkeerd wordt. De pakketten kunnen dan door de bezorger per fiets naar de voordeur gebracht worden. In dit geval creëer je de meest duurzame keten mogelijk.

Synchromodaliteit inzetten betekent dat je goed systeem moet ontwerpen waarin je de routes van vrachtwagens, treinen, boten, fietsen etc. aan elkaar kunt verbinden. Als het lukt om efficiënt te wisselen van transportmiddel heb je een multimodale, gesynchroniseerde logistieke keten verwezenlijkt. Om dit proces te laten werken is standaardisatie van transport noodzakelijk. Als iedereen werkt met hetzelfde type vrachtwagen, container of pakketgrootte, kun je makkelijk tussen modaliteiten switchen en maak je het proces zo efficiënt mogelijk!

Data infrastructuur & fysiek internet

Om synchromodaliteit en collaborative logistics mogelijk te maken is een geavanceerde data infrastructuur nodig die in real-time tracking en overzicht kan bieden. In deze centrale digitale ‘hub’ kunnen alle supply ketens verbonden worden. Nieuwe methoden zoals blockchain bieden mogelijk het gereedschap om een dergelijk netwerk mogelijk te maken. Door te verzekeren dat je real-time overzicht hebt over de keten kan een pakketje door het systeem bewegen via het pad van de minste weerstand (en dus de minste druk op het milieu).

Deeleconomie of ‘producten als diensten’

In een deeleconomie wordt verwacht dat mensen duurdere producten gaan delen. Op deze manier hoeft niet elke persoon in een wijk een boor of een grasmaaier te kopen (wat een lager gebruik van grondstoffen betekent). Dit heeft wel tot gevolg dat producten moeten kunnen worden verplaatst tussen mensen. In een kleine wijk of een appartementencomplex is dat niet moeilijk; mensen kunnen de producten zelf verplaatsen. De uitdaging ligt daar waar bedrijven producten zoals zware machines gaan delen. Omdat bedrijven op tijd moeten kunnen leveren voor hun klanten is het een uitdaging hier een efficiënte logistieke infrastructuur voor te ontwerpen.

Verder lezen